Het is fijn en belangrijk om te weten wat jou en jullie ideeën en wensen zijn voor de bevalling. Deze beschrijf je in een bevalplan en bespreken we samen op het spreekuur. Bevalplan Jouw wensen als uitgangspunt terug naar bevalling Algemeen In een bevalplan beschrijf je jouw wensen rondom de bevalling. Sommige vrouwen vinden het fijn om zich zo alvast voor te bereiden op de bevalling. Het is bedoeld om de verloskundige en andere zorgverleners te laten weten wat jij belangrijk vindt; wat jouw ideeën en wensen zijn en hoe jij graag wil dat mensen met je omgaan. Tegelijk is het een manier om met je partner te bespreken wat jullie verwachtingen zijn van de bevalling en van elkaar. Door een bevalplan blijf je betrokken bij de dingen die tijdens de bevalling gebeuren en de beslissingen die genomen worden. Ook op momenten dat je zelf niet goed kunt vertellen wat je wil. Bevalplan bespreken Wanneer je een bevalplan hebt geschreven, dan kun je dat met ons bespreken. We plannen dan extra tijd in tijdens de zwangerschapscontrole rond 30-35 weken. Samen kunnen we dan bepalen of je wensen haalbaar zijn. Misschien zijn er medische of praktische bezwaren. Vaak zijn er dan alternatieven. Na dit gesprek kun je het bevalplan aanvullen of aanpassen als dat nodig is. Niets in het plan staat vast. Je kunt zelf op elk moment van gedachten veranderen. Ook kan de bevalling anders lopen dan je had verwacht of gewild. Hierdoor kunnen misschien niet al jouw wensen meer uitgevoerd worden. De verloskundige kan je bijvoorbeeld verwijzen naar de gynaecoloog in het ziekenhuis. Er kunnen ingrepen nodig zijn. Of je kind kan opgenomen worden op de kinderafdeling. Je kunt in het bevalplan schrijven wat je in die situaties belangrijk vindt. Er zijn verschillende bevalplannen beschikbaar, onderstaande PDF is een bevalplan van het Geboortehuis. In de handige linkjes vind je een bevalplan van onze beroepsvereniging. Wil je meer weten over het bevalplan? Lees dan onze blog over het geboorteplan of bevalplan . Heb jij wensen rondom jouw bevalling die mogelijk anders zijn dan de “standaard” gegeven zorg? Lees dan meer in onze blogs over zorgvraag buiten de richtlijn of een hands-off bevalling . Handige linkjes Bevalplan Bevalplan Een lege template van een bevalplan. 25MB Openen Ondersteunend materiaal

Een koperspiraal (T-Safe) is een betrouwbare vorm van anticonceptie Koperspiraal terug naar anticonceptie Algemeen Dit is een zeer betrouwbare (99-99,9%) en al lang gebruike vorm van anticonceptie. Er zijn verschillende soorten en merken op de markt. Wij gebruiken in de praktijk over het algemeen de T-safe. Een koperspiraal kan door een verloskundige, huisarts of gynaecoloog in de baarmoeder geplaatst worden. De T-safe kan 10 jaar in de baarmoeder blijven zitten maar kan ook eerder verwijderd worden als dit gewenst is. Het koperspiraal werkt “lokaal” in de baarmoeder. De koperionen maken de zaadcellen inactief waardoor er geen bevruchting zal plaatsvinden. Mocht dit onverhoopt toch gebeuren dan zal de aanwezigheid van het spiraal in de baarmoeder ervoor zorgen dat er geen plek is voor het eitje om in te nestelen. De voordelen van een koperspiraal zijn o.a. dat je er na de plaatsing geen omkijken meer naar hebt. Ook blijft het spiraal betrouwbaar bij ziekte (koorts) en overgeven. Verder heb je geen hormonen in je lijf en blijft je menstruatiecyclus gewoon door gaan. Je kan het koperspiraal ook gebruiken tijdens de borstvoeding. Wist je dat het koperspiraal ook als noodanticonceptie gebruikt kan worden? Als je deze binnen 5 dagen na onbeschermde seks laat plaatsen, werkt dit als een "morning-after" methode. Ook dit kunnen wij voor je doen of je kan terecht bij je huisarts. De nadelen van een koperspiraal zijn o.a. dat het plaatsen wat ongemakkelijk/vervelend kan zijn en dat je menstruaties wat heftiger kunnen verlopen. Vrouwen ervaren ongeveer 10% meer aan bloedverlies en krampen als ze menstrueren met een koperspiraal. Soms kun je tussentijds bloedverlies ervaren of meer afscheiding. Het koperspiraal beschermt niet tegen SOA’s! De kosten van een koperspiraal zijn ongeveer €80,00, deze worden boven de 21 jaar niet vergoed. Ben je onder de 18 dan worden deze kosten wel vergoed. Ben je tussen de 18 en 21 jaar, dan gaan de kosten eerst af van je eigen risico. De kosten voor de plaatsing worden bij de verloskundige en huisarts volledig vergoed. Je kan een adviesgesprek en recept aanvragen via ons of je huisarts. Heb je en spiraal en wil je deze laten verwijderen? Dan kun je ook bij ons terecht! Handige linkjes Spiraal plaatsen Anticonceptie Keuzehulp anticonceptie Ondersteunend materiaal T safe Informatie en adviezen over de T safe koperspiraal 1.4 MB Openen

Het mag in deze bijzondere periode echt om jou (en je partner) gaan! Je verdient een plek waar je je veilig en vertrouwd voelt. Het mag in deze bijzondere periode echt om jou (en je partner) gaan! Je verdient een plek waar je je veilig en vertrouwd voelt. Lees hieronder of wij deze plek voor jou zijn... Persoonlijke begeleiding Persoonlijke begeleiding Voel je welkom! Welkom in ons Geboortehuis! Wij zijn een verloskundigenpraktijk waar je alle zorg onder ons eigen dak vindt. Het mag in deze bijzondere periode echt om jou (en je partner) gaan! We zoeken graag samen naar welke begeleiding jij nodig hebt tijdens de zwangerschap, in voorbereiding op de bevalling en je kraamtijd. Zwangerschap Afhankelijk van je medische situatie, zorgen of vragen, stemmen we het aantal contactmomenten met je af. De controles vinden plaats tijdens het spreekuur. Daar kunnen we ook wat meer tijd inplannen als dat wenselijk is. Soms komen we thuis bij je langs en bespreken dan bij een kop thee of koffie wat er voor jou fijn en/of nodig is in jouw situatie. Al jouw wensen zijn ons vertrekpunt. We bespreken welke medische adviezen of protocollen er zijn en zoeken samen naar het bewandelen van de beste weg voor jouw zwangerschap, bevalling en/of kraamtijd. Jij staat hierin voor ons altijd centraal! Bevalling Iedere bevalling is een unieke gebeurtenis. We gaan dit proces samen stap voor stap aan. We geven je steeds alle informatie over het proces en welke mogelijkheden en keuzes er zijn. We zullen jou tijdens de bevalling vanuit het vertrouwen in de fysiologie (natuurlijke proces van bevallen) steunen en begeleiden. Wij weten dat elke vrouw in staat is tot grote dingen en wij laten je dit graag ervaren! Kraambed In de periode na de bevalling, de eerste 1-2 weken, zullen wij regelmatig bij je langskomen. We bespreken jouw bevalverhaal en zorgen samen dat dit emotioneel gezien een plekje kan gaan krijgen. We stemmen onze zorg ook hier af op jouw behoefte en ronden onze zorg pas af als we zien dat het goed met je gaat. In deze hele periode van zwanger zijn, bevallen en herstellen zullen er veel gevoelens en emoties zijn. We zijn er voor je om te steunen, coachen en mee te genieten van de mooie momenten, maar ook bij zorgen of verdrietige momenten verdien je onze steun en zoeken we samen naar wat jij nodig hebt. We vinden het ongelofelijk belangrijk dat je gehoord wordt, je wensen gerespecteerd en jij de regie van het proces in eigen hand hebt. In dit hele proces staan we als team Geboortehuis graag voor je klaar! Voel je welkom bij het Geboortehuis! Je kunt van alles wensen, nuchter en sterk beslissingen nemen die bij je passen, maar in the end heeft elk bevalling z’n rauwe randjes en leveren wij vrouwen een prestatie waar je lichaam de tijd voor mag nemen om van te herstellen. Met die acceptatie hebben Barbara, Charlotte en Lubien me enorm geholpen. Bron: Anne's story

Wat betekent inleiden en wat zijn de voordelen en nadelen en op welke wijze maak jij de juiste keuze voor het opgang brengen van de bevalling. Inleiden Wat zijn de afwegingen terug naar bevalling Algemeen Met enige regelmaat wordt er in onze spreekkamer gesproken over “inleiden”. Wat houdt inleiden eigenlijk in en wanneer kiezen we daarvoor? Hoe zit het als je “over tijd” bent, waar ligt de grens en wat gebeurt er dan? Hieronder zullen we deze vragen beantwoorden zodat je meer informatie hierover hebt en wellicht betere keuzes kunt maken. Strippen Voordat je echt gaat praten over inleiden, hebben we een manier achter de hand waarmee je soms een bevalling kan laten starten, dit heet “strippen”. Wat houdt dit in en hoe werkt het dan? Strippen gebeurt door het doen van een inwendig onderzoek. Hierbij wordt er door de verloskundige met 2 vingers gevoeld naar de baarmoedermond. Eerst wordt deze beoordeeld op “rijpheid”. Net als bij een appeltje aan de boom moet ook een baarmoedermond rijpen. Deze is gedurende de zwangerschap gesloten, stevig van structuur en weggekanteld van de uitgang waardoor het een goede bescherming biedt aan de baby, het vruchtwater en de baarmoeder. Aan het eind van de zwangerschap gaat de baarmoedermond “rijpen”. Dit betekent dat de baarmoedermond richting de uitgang gaat kantelen, zachter/weker wordt van structuur en een beetje open gaat staan. Een rijpe baarmoedermond kan gestript worden. Dan masseer je met 2 vingers de randen van de baarmoedermond en woel je de vliezen los van de baarmoedermond die dan nog tegen elkaar aan geplakt zijn. Dit is dus niet de vliezen breken! Strippen kan gevoelig zijn maar is meestal niet pijnlijk. Er kan wat bloedverlies bij ontstaan (denk aan een hoeveelheid waar je een inlegkruisje voor zou dragen), dit is normaal. Het strippen kan de baarmoeder aanzetten tot weeën. Strippen werkt alleen als het lichaam er ook klaar voor is. Wetenschappelijk bewezen is dat strippen de bevalling met 1-2 dagen kan vervroegen. Te vroeg strippen zal dus ook niet werken. Wij gebruiken het in de praktijk in principe alleen vanaf 41 weken. Uiteraard is dit altijd in overleg met jou. Wat houdt inleiden in? Inleiden staat voor het kunstmatig op gang brengen van de bevalling daar waar het lichaam dat zelf nog niet gedaan heeft. Dit kan op verschillende manieren: het kunstmatig breken van de vliezen, een ballonkatheter of met een infuus met oxytocine. Het kunstmatig breken van de vliezen: het breken van de vliezen kan een manier zijn om de baarmoeder aan te zetten tot weeën maken. Tijdens een bevalling gebeurt dit regelmatig maar vóór een bevalling zijn we er altijd terughoudend mee. Dat heeft 2 redenen: Zodra je de vliezen breekt, ontstaat er een open verbinding tussen binnen en buiten de baarmoeder. Daardoor is er kans op infectie. Deze kans houden we graag zo klein mogelijk. Als we je vliezen gebroken hebben en er ontstaan geen weeën, moet je na 24 uur gaan inleiden omdat de kans op infectie dan toeneemt. Daarmee ontneem je jezelf de kans om “natuurlijk” te bevallen. Wanneer kiezen we dan wel voor vliezen breken zonder weeën? Dat doen we alleen de middag/avond voordat je ingeleid wordt. Je geeft je lichaam dan een aantal uren de tijd om te starten met de bevalling en de inleiding voor te blijven. Maar als de bevalling niet op gang komt, weet je dat je toch ingeleid gaat worden in de ochtend want dat stond al gepland. Ballonkatheter: dit wordt alleen in het ziekenhuis gebruikt (door een klinisch verloskundige) om een niet rijpe baarmoedermond te laten rijpen. Dit rijpen is een belangrijk proces. Als je een niet rijpe baarmoedermond hebt en je zou met een infuus weeën gaan opwekken, dan kan de baarmoedermond niet ontsluiten en kom je in een hele langdurige en ellendige bevalling terecht. Het rijpen van een baarmoedermond gaat vanzelf bij een bevalling die spontaan op gang komt. Als er een reden is om je bevalling in te leiden en dit rijpingsproces heeft nog niet plaatsgevonden, dan kun je door middel van een ballonnetje dit versnellen. Er wordt dan een katheter met aan het uiteinde een leeg ballonnetje in de baarmoedermond geplaatst. Deze wordt gevuld met wat (steriel) water. Dit “dwingt” de baarmoedermond om te rijpen. Als het ballonnetje vanzelf losraakt en naar buiten komt, is de baarmoedermond meestal goed gerijpt, 2 tot 3 centimeter open en klaar voor verdere actie. Een infuus met oxytocine: deze vorm van inleiden gebruik je alleen als hier een reden voor is en de baarmoedermond rijp is. Dit gebeurt altijd in het ziekenhuis onder leiding van de klinisch verloskundige. Middels een infuus krijg je het hormoon oxytocine toegediend waar je baarmoeder op reageert door weeën te maken. De hoeveelheid hormoon wordt geleidelijk opgevoerd tot er goede weeën zijn en dan stabiel gehouden. Hoe snel de weeën op gang komen of hoe lang de bevalling duurt, is niet te voorspellen. Bij iedereen verloopt het anders. Inleidingen kunnen heel snel verlopen maar ook langdurig zijn. Voor meer informatie over inleiden kun je in de handige linkjes kijken. Wanneer kiezen we voor inleiden? Inleiden doen we alleen als daar een medische reden voor is. Dit kunnen uiteenlopende dingen zijn als hoge bloeddruk, groeiachterstand van de baby of “over tijd” zijn. Hoe zit het als je over tijd bent? De definitie van over tijd zijn wordt door de WHO gesteld op een zwangerschapsduur van meer dan 42 weken. Hierbij gaan we ervan uit dat de zwangerschapsduur bepaald is met een termijnecho in het eerste trimester. Van de zwangere vrouwen bevalt 90% tussen 39 en 41 weken. Slechts 2-5% is nog niet bevallen bij 42 weken. Na een zwangerschapsduur van meer dan 42 weken ontstaat er een verhoogd risico op slechte conditie van de baby of babysterfte. Daarom worden vrouwen bij die termijn ingeleid en kiezen we ervoor niet langer af te wachten. In onze praktijk houden wij, bij voorkeur, het beleid van inleiden bij 42 weken aan. Tussen 41 en 42 weken zien we je wel regelmatiger zodat we je kunnen controleren en strippen als jij dat wilt. Rond 41+3 weken regelen we een afspraak in het ziekenhuis voor een hartfilmpje van de baby (CTG) en een echo om de hoeveelheid vruchtwater te bekijken. Indien deze controle goed is, wachten we dus af tot 42 weken. We kunnen dan naast het strippen met jou overwegen of we de middag/avond voor de inleiding je vliezen breken. Toch wordt er in het ziekenhuis wel eens eerder ingeleid dan 42 weken, ook al is er geen medische reden. Dit is dan op verzoek van de zwangere en heeft vaak te maken met moeheid (slecht slapen), een pijnlijk lichaam wat het gevoel geeft 'niet meer verder te kunnen' en ongeduld. Dit is een gevoel dat veel zwangeren hebben aan het eind van hun zwangerschap en de vraag is altijd 'is dit voldoende reden om de bevalling in te leiden?' Een inleiding is pittig. Je gaat een bevalling in gang zetten terwijl het lichaam zelf daar nog niet klaar voor is. Je “forceert” het op gang komen van de bevalling. Vaak wordt een inleiding door vrouwen als heftiger ervaren dan een spontane bevalling en we zien dan ook vaker dat vrouwen behoefte hebben aan pijnbestrijding. Lees voor meer informatie onze blog over inleiden . Het verdient in onze ogen absoluut de voorkeur om na 41 weken af te wachten en pas bij 42 weken “in te grijpen”middels een inleiding. Heb je het zwaar in die laatste week? Vraag hoe wij je kunnen ondersteunen om toch door die week heen te komen en hopelijk spontaan te gaan bevallen! Handige linkjes 42 weken Serotiniteit

Waar staan wij voor en wat hebben wij jou te bieden? Ontdek hier of wij voor jou de juiste plek zijn en of jij je bij ons thuis gaat voelen... Voel je welkom! Waar staan wij voor en wat hebben wij jou te bieden? Ontdek hier of wij voor jou de juiste plek zijn en of jij je bij ons thuis gaat voelen... Voel je welkom! Onze visie Jij staat centraal! Wij staan voor persoonlijke zorg! Wij staan als team Geboortehuis voor persoonlijke zorg en gaan uit van het natuurlijke proces van zwangerschap en bevallen. Jouw lichaam weet heel goed wat het beste is en wij sluiten onze ondersteuning en begeleiding hier dan ook graag op aan. Jouw lichaam, wensen en beleving zijn ons uitgangspunt. We geven jou de informatie, denken met je mee. Hierbij vinden we het belangrijk dat jij de keuzes maakt en de regie in eigen hand hebt. We zoeken graag samen naar wat voor jou de juiste zorg is, ook als dit niet volgens de standaardprotocollen loopt. Tijdens het gehele proces van zwangerschap, bevallen en de periode daarna verdien je onze persoonlijke begeleiding. Wat wij verstaan onder persoonlijke begeleiding kun je hier lezen op onze persoonlijke begeleidingspagina. Meer over onze visie Wil je wat meer lezen over onze visie, wie wij zijn en hoe we werken? Blader dan gerust eens door ons Geboortehuis wintermagazine! Lees over de Kerst- en Sinterklaaskindjes, loop 48 uur mee met een dienst of lees over de coaching in onze praktijk. In de blogs komen verschillende thema's aan bod: van onze manier van werken binnen de Geboortehuisvisie tot aan weetjes over thuis- en badbevallingen en hoe we omgaan met zorgvragen buiten de richtlijnen. Tenslotte delen we graag de stories van onze cliënten met je. Onze cliënten kunnen je als geen ander vertellen hoe wij onze zorg inzetten en hoe zij dat hebben ervaren. Winter editie 2022 Nieuw! Winter editie 2023 Lees onze blogs Lees onze stories Toen een vriendin mij halverwege de zwangerschap vroeg: ‘Heb je voorkeur voor een verloskundige?’, kon ik oprecht geen naam noemen. 'Allemaal geweldig', zei ik, omdat ze allemaal dezelfde taal praten en echt liefde hebben voor hun vak. Daarnaast zijn het ook gewoon hele gezellige mensen. Bron: Florine's story

Wanneer neem je in de kraamperiode contact op met jouw verloskundige. Beladvies 24 uur / 7 dagen per week terug naar kraambed Algemeen Telefoonnummer Geboortehuis 035-6915458 In de week na de bevalling komen we veel bij je langs en hebben we contact met jou, je partner en de kraamzorg. Je kan in deze periode 24 uur per dag bij ons terecht. Niet spoedeisende zaken bespreken we graag samen overdag met je. We vinden het echter fijn als je ten alle tijden belt als je zorgen hebt, dag of nacht! Wanneer moet je de verloskundige bellen? Vragen/ zorgen met betrekking tot de baby kunnen bijvoorbeeld zijn: - problemen met de voeding - temperatuur te hoog of te laag (>38.0 of <36.0) - geel zien - verminderd alert, grauw zien, slap aanvoelen, slecht reageren op prikkels - problemen met plassen/ontlasting - veel huilen/ onrustig Vragen/ zorgen met betrekking tot jou kunnen bijvoorbeeld zijn: - koorts - veel bloedverlies (en/of veel stolsels) - niet kunnen plassen - pijnklachten - lichamelijk onwel zijn - toenemende hoofdpijn - emotioneel niet goed voelen Handige linkjes Neem contact op Beladvies tijdens kraamweek (NL) Wanneer bel je met de verloskundige tijdens de kraamweek? 1,5MB Openen Beladvies tijdens kraamweek (EN) Wanneer bel je met de verloskundige tijdens de kraamweek? 1MB Openen Ondersteunend materiaal

Informatie over de onderzoeken die in de zwangerschap mogelijk zijn bij jouw ongeboren kind met als doel eventuele afwijkingen op te sporen Prenatale Screening Aanvullend onderzoek naar mogelijke afwijkingen baby terug naar zwangerschap Algemeen Elke zwangere in Nederland krijgt prenatale screening aangeboden. Het aanbieden hiervan betekent dat je zelf kan kiezen of je hier aanvullende informatie over wilt ontvangen van ons (in een counselingsgesprek) èn dat je zelf kan kiezen of je een prenatale test laat doen in je zwangerschap. Om te bepalen of je aanvullende informatie wilt ontvangen, is het van belang dat je in ieder geval iets weet over wat prenatale screening inhoudt. Lees daarom de onderstaande informatie door en bekijk eventueel voor meer informatie de linkjes of de folders onderaan de pagina. Prenatale screening houdt in dat je onderzoek kan laten verrichten naar of bij je ongeboren kind met als doel eventuele afwijkingen op te sporen. We noemen het screening omdat er gezocht wordt naar afwijkingen bij kinderen die daar geen hoger risico op hebben. Bij kinderen die wel meer risico lopen op een afwijking (bijvoorbeeld doordat er iets in de familie voorkomt) zullen we gerichter gaan kijken naar die afwijking en dan heet het prenatale diagnostiek. Je hebt de keuze uit 3 prenatale screeningstesten: - NIPT - 13 weken echo - 20 weken echo NIPT Alle zwangeren in Nederland hebben de mogelijkheid om een NIPT te laten verrichten. NIPT staat voor Niet Invasieve Prenatale Test. De NIPT kan plaatsvinden vanaf 10 weken zwangerschap. Bij dit onderzoek wordt er bloed bij de zwangere afgenomen en onderzocht. Het laboratorium kan uit het moederlijk bloed DNA van de baby halen en zo bepalen of er sprake is van een normaal chromosoompatroon of dat er een afwijkend chromosoompatroon zichtbaar is. Het bekendste voorbeeld hiervan is Downsyndroom, Bij deze kinderen is het chromosoomnummer 21 drie keer aanwezig in plaats van 2 keer. Dit kan ook gebeuren bij chromosoom 13 (Patausyndroom) of bij chromosoom 18 (Edwardssyndroom). NIPT is een screenende test dus geeft de test niet altijd de juiste uitslag. Als de test aangeeft dat er geen sprake is van chromosomale afwijkingen, dan is dit voor 99,9% zeker. Maar als de test aangeeft dat er wel een chromosomale afwijking zou kunnen zijn, dan is dit vaak wel het geval maar niet altijd. Daarom krijg je in deze situatie altijd vervolgonderzoek aangeboden. Dit zal zijn met een vlokkentest of vruchtwaterpunctie. De vlokkentest wordt verricht via de buikwand of vagina bij een zwangerschapsduur van 11 tot 13 weken. Er wordt wat placentaweefsel afgenomen waaruit de chromosomen van de baby bepaald kunnen worden. De vruchtwaterpunctie wordt verricht via de buikwand bij een zwangerschapsduur van 15 weken of meer. Er wordt een kleine hoeveelheid vruchtwater afgenomen waaruit de chromosomen van de baby bepaald kunnen worden. Daarna heb je, indien de chromosoomafwijking bevestigd wordt, de keuze om de zwangerschap af te breken of voort te zetten. 13 weken echo (ETSEO) Deze echo is momenteel onderdeel van een wetenschappelijke studie (IMITAS studie). Met deze echo wordt er gekeken of je kind mogelijk lichamelijke afwijkingen heeft. De 13 weken echo lijkt veel op de 20 weken echo maar omdat het kindje nog klein is, kun je alleen de grotere afwijkingen zien. Als er afwijkingen te zien zijn, wordt je doorgestuurd naar een Prenataal Centrum voor aanvullend onderzoek. De 13 weken echo wordt kosteloos aangeboden en kan plaatsvinden tussen de 12+3 en 14+3 weken. Er wordt bij deze echo niet naar het geslacht van de baby gekeken. De echo zal plaatsvinden in een gespecialiseerd echoscopisch centrum. Je kan een afspraak maken voor de 13 weken echo direct na het tweede gesprek met de verloskundige, zij zal de aanvraag versturen naar het echocentrum. 20 weken echo (SEO) De 20 weken echo, oftewel het Structureel Echoscopisch Onderzoek (SEO,) vindt plaats tussen de 18-20 weken zwangerschap. Dit is een screeningsecho waarbij gekeken wordt naar mogelijke lichamelijke afwijkingen bij de foetus, zoals bijvoorbeeld een open rug en hartafwijkingen. De echo kan geen 100% zekerheid geven over de gezondheid van de baby omdat niet alles te zien is op een echo. De echo zal plaatsvinden in een gespecialiseerd echoscopisch centrum. Bij het counselingsgesprek krijg je aanvullende informatie en een folder over de SEO mee, deze is hieronder ook te downloaden. Mocht er sprake zijn van een medische indicatie dan zal er een GUO (Geavanceerd Ultrageluid Onderzoek) verricht worden door de gynaecoloog. Hoe werkt het praktisch Tijdens je tweede afspraak, nadat we de termijnecho gemaakt hebben, zullen we aan je vragen of je van ons informatie wilt horen over het doen van prenatale testen (dit heet ook wel het counselingsgesprek). Als je dit wenst, zullen we je uitleg geven over wat de verschillende mogelijkheden zijn, zodat jullie zelf een keuze kunnen maken. Als jullie je keuze hebben bepaald, ongeacht welke, kan het vervolgtraject ingezet worden. Handige linkjes NIPT, 13 weken echo en 20 weken echo Pre- and neonatal screenings in multiple languages Verloskundig echocentrum 't Gooi Focus verloskundig echocentrum Verloskundig echocentrum Leidsche Rijn De NIPT, 13 en 20 wekenecho Onderzoek naar aandoeningen en lichamelijke afwijkingen 0.7 MB Openen Ondersteunend materiaal

Praktische informatie en handige tips over voeding en lifestyle tijdens jouw zwangerschap Voeding & Lifestyle Praktische informatie en handige tips terug naar zwangerschap Voeding De eerste weken van de zwangerschap zijn cruciaal voor een succesvolle ontwikkeling van de organen van je kind en daarmee een gezonde toekomst. Echter op het moment waarop wij jou voor het eerst zien in de praktijk, zit je al middenin deze belangrijke fase. We treffen vaak vrouwen die zich niet lekker voelen in deze periode, misselijk zijn of moeten spugen. Als jij veel last hebt van spugen en je bent niet in staat voldoende gezonde voedingsstoffen binnen te houden, is het heel belangrijk dat je dit meldt bij ons of bij je huisarts. Er zijn medicijnen die de misselijkheid en het spugen doen verminderen en dat is dus van groot belang! Bij het hebben van geen of sterk verminderde eetlust, is het lastig om toch te eten en de verleiding om dat niet te doen of ongezond te doen is groot. Vaak zien wij dat zwangeren in de eerste fase van de zwangerschap veel moeite hebben met de warme avondmaaltijd en vooral met warme groente. Probeer creatief naar oplossingen te zoeken zoals warm eten tussen de middag of de warme groente te vervangen voor een salade en rauwkost. Het eten van een stukje komkommer of snacktomaatjes en kleine worteltjes etc. gaat vaak een stuk beter en daarmee krijg je toch je groente binnen. Maak een lekkere verse groentesoep bijvoorbeeld en neem elke dag een kopje. Verdiep je in wat gezonde voeding is en wat je dagelijks binnen zou moeten krijgen. Voorbeeld van belangrijke voedingsstoffen zijn: IJzer zit in groenten, vlees, volkoren-producten, muesli, peulvruchten en appelstroop. IJzer is belangrijk voor de vorming van extra bloed bij jezelf en voor het bloed van de baby. Het is daarom aan te raden bij elke maaltijd zeker één van deze producten te gebruiken. IJzer wordt het beste opgenomen in combinatie met vitamine C, gebruik dus bij je maaltijden producten met vitamine C (zoals kiwi, mandarijn, sinaasappel, grapefruit of vers geperst sap van deze vruchten, maar ook bijvoorbeeld rauwkost: paprika en tomaat). Calcium concurreert met het ijzer en zal eerder opgenomen worden dan ijzer. Het is daarom aan te raden om calciumproducten niet tijdens je maaltijd, maar één uur voor of één uur na de maaltijd te gebruiken. Calcium zit onder andere in melk, yoghurt, kaas. Neem dus als lunch geen boterham met appelstroop met een glaasje melk, maar met een glas sinaasappelsap en drink de melk een uur na de maaltijd als tussendoortje. Foliumzuur is een belangrijke vitamine die de kans op een open ruggetje en gespleten verhemelte bij de baby verkleind. Het wordt aangeraden om foliumzuur te slikken van 8 weken voor de conceptie totdat je 10 weken zwanger bent. Dan is namelijk het centraal zenuwstelsel aangelegd. De gezondheidsraad adviseert om als zwangere en bij het geven van borstvoeding 25 microgram vitamine D per dag in te nemen. Je kan dit apart innemen, het is te koop bij apotheken en drogisten zonder recept. Gebruik je speciale zwangerschapsvitaminen dan zit daar vitamine D in, controleer op het potje of het in de juiste dosering is (en neem er zo nodig nog wat extra los bij). Verder zijn er uiteraard een aantal voedingsmiddelen die je als zwangere niet of beperkt zou moeten eten. Op de website van het voedingscentrum vind je veel nuttige informatie en tips. Ze hebben bijvoorbeeld een handige app: ZwangerHap om je verder te helpen. Lukt het jou niet om tot een goed voedingspatroon te komen, maak het bespreekbaar bij ons, je huisarts of een diëtiste! Beweging Tijdens de zwangerschap is het goed om te bewegen, zoals wandelen en fietsen. Wanneer je een sport beoefent is het belangrijk dat je tijdens en na het sporten een goed gevoel hebt. Je merkt zelf goed wanneer het niet meer prettig voelt, je krijgt harde buiken en bent erg moe. Dan is het verstandig minder intensief te sporten of te stoppen. Over het algemeen is het zo dat je je eigen sport gerust kunt voortzetten zolang als het gaat en prettig is. Het is niet verstandig om ineens fanatiek met een nieuwe sport te beginnen. Er is natuurlijk een groot verschil tussen alle sporten, mocht je specifieke vragen hebben dan kan je die stellen bij je controle of telefonisch. Zon Het is in zwangerschap belangrijk om terughoudend te zijn met zonlicht vanwege de kans op een zwangerschapsmasker. Een zwangerschapsmasker geeft donkere vlekken op je huid die ontstaan door de verhoogde hoeveelheid pigment in de huid ten gevolge van de hormonen. Het wordt afgeraden om onder een zonnebank te gaan. Mocht je veel buiten in de zon zijn, gebruik dan een zonnebrandcrème met een hoge beschermingsfactor. Sauna Het is in de zwangerschap raadzaam om voorzichtig te zijn met sauna bezoeken. Het advies is om voor 16 weken niet naar de sauna te gaan wegens de hoge temperaturen. Een oplopende lichaamstemperatuur kan schadelijke gevolgen hebben voor de ontwikkeling van de baby. Wellicht is het beter om niet voor het eerst naar de sauna te gaan als je zwanger bent. Door de warmte kan je in de zwangerschap snel duizelig worden met gevaar voor vallen. Voor geoefende sauna bezoekers is het makkelijker om te herkennen of je in de zwangerschap anders reageert dan niet-zwanger. Zolang een saunabezoek prettig en ontspannend is, is er na de 16e week voor geoefende sauna bezoekers geen bezwaar. Bubbelbaden, kruidenbaden e.d. kunnen veilig worden gebruikt. Roken Zoals iedereen wel weet is roken slecht voor jezelf, je omgeving en het ongeboren kind. Het is daarom van belang dat je al voor de zwangerschap stopt met roken. Mocht je pas later weten dat je zwanger bent, stop dan op het moment dat je dit weet. Het is moeilijk om te stoppen met een dergelijke verslaving, maar het is erg belangrijk. Wil je stoppen met roken dan kun je veel informatie vinden in de handige linkjes. Mocht het stoppen met roken voor jou lastig zijn, bespreek dit dan met ons dan gaan wij samen op zoek naar de juiste ondersteuning. Alcohol Alcohol gebruik is schadelijk voor de foetus. Het advies van de Gezondheidsraad is om geen alcohol te nuttigen in de zwangerschap. Mocht je overmatig alcohol gebruiken of gebruikt hebben in de zwangerschap dan is het belangrijk dit aan ons te melden zodat wij jou en de baby goede zorg kunnen geven. Als je meer wilt lezen over de gevolgen van alcohol tijdens je zwangerschap kijk dan bij de handige linkjes. Mocht het stoppen met alcohol voor jou lastig zijn, bespreek dit dan met ons dan gaan wij samen op zoek naar de juiste ondersteuning. Drugs Het gebruik van soft- en hard drugs is voor jou en de baby schadelijk. Het is erg belangrijk dat je gebruik van deze middelen bij ons meldt, zodat wij jou en de baby goede zorg kunnen geven. Als je meer wilt lezen over de gevolgen van drugs tijdens je zwangerschap kijk dan bij de handige linkjes. Handige linkjes Voedingscentrum Gezond leven Zwangerschap en roken Zwangerschap en alcohol Zwangerschap en drugs Voedingadviezen Zo eet je veilig en gezond tijdens jouw zwangerschap 25MB Openen Roken Rookvrij zwanger. Dat bevalt beter! 25MB Openen Ondersteunend materiaal

Afwisselen van houdingen bij de bevalling bevordert het proces en vermindert de kans op complicaties. Lees hier meer. Barings houding Je bevalproces positief beïnvloeden terug naar bevalling Algemeen Wist je dat het afwisselen van houdingen ervoor zorgt dat je tijdens je ontsluiting een 3u kortere bevalling hebt bij je eerste kindje. En dat je 30% minder kans op een keizersnee hebt en 20% minder kans op een ruggenprik? Verschillende houdingen aannemen tijdens het persen zorgt voor 20% minder kans op een knip, 50% minder kans op een lage hartslag bij de baby, iets korter persen en 50% minder kans op urine-incontinentie 3 maanden na de bevalling. Maar het allerbelangrijkste is dat vrouwen die zelf kiezen voor de houding die ze willen aannemen, hun bevalling als positiever zullen ervaren. Bij verschillende baringshoudingen denken we aan staan, lopen, leunen, zitten, liggen (zie PDF onderaan deze pagina voor meer informatie) Een bevalling is geen statisch proces, het is vaak fijn om bewegingen af te wisselen en samen te zoeken naar wat voor jou de beste houding is. Verschillende houdingen aannemen, is ook mogelijk als je in het ziekenhuis gaat bevallen. Mocht je een infuus en/of CTG hebben, kan je nog steeds uit bed komen en van houding wisselen. Dit is ook mogelijk in een bad en/of douche. In een thuissituatie kun je een bevalbad huren of eventueel je eigen bad gebruiken. Er zijn ook verschillende ziekenhuizen waar (beval) baden zijn. Lees voor meer informatie onze blog over de badbevalling . Wil je op een baarkruk bevallen, geef dit dan aan bij ons, dan kunnen wij deze voor je meenemen. In het ziekenhuis is ook een baarkruk aanwezig. Mocht je gebruik willen maken van een skippybal, dan moet je deze zelf regelen. Meer informatie over verschillende houdingen tijdens je bevalling vind je in de handige linkjes. Handige linkjes Bevalhoudingen Bevalhoudingen Welke bevalhouding past bij jou? 0.2 MB Openen Ondersteunend materiaal

Persoonlijk bevallingsverhaal van Michelle: de geboorte van Ole “Zou je jouw verhaal willen opschrijven en met ons delen voor op de website, want hij is zo bijzonder”, zei Charlotte aan het eind van mijn kraamweek tegen mij. Ik had mij dit helemaal niet zo beseft... Michelle's Story De geboorte van Ole S inds kort zijn wij een gezin van vijf; Martijn en ik zijn nu veertien jaar samen en hebben samen Guus (2018), Jip (2020) en Ole (2023) mogen krijgen. Guus en Jip zijn beiden via medische bevallingen geboren, Ole is thuis geboren. Guus werd met 32 weken, spontaan en veel te vroeg geboren. Er is nooit een medische oorzaak gevonden voor zijn vroeggeboorte, hij was er “gewoon” plotseling. Met 32 weken geboren worden, betekende voor ons 6 weken in het ziekenhuis leven, om vervolgens (gelukkig) met een kerngezonde baby naar huis te kunnen gaan. Mijn bevalling van Guus was prima, maar mega hectisch. Natuurlijk ging niets zoals ik had gehoopt en werden alle beslissingen voor mij gemaakt, ten gunste van Guus. Dit moest voor zijn gezondheid, maar het verkleurde mijn beeld van een bevalling. Toen werd ik zwanger van Jip. Dat ik direct medisch werd verklaard, vond ik heel heftig. Misschien naïef, maar die had ik niet gelijk aan zien komen. De begeleiding bij deze zwangerschap in zowel de eerste- als de tweedelijn gekregen en met 30 weken zwangerschap moest ik verplicht met verlof. Week 32 was een kleine hel, omdat we veel angst voelden dat ook Jip te vroeg zou komen. Maar die week ging voorbij en ook de weken daarna bleef hij fijn in mijn buik zitten. Jip is uiteindelijk met een inleiding met 41 weken geboren. Ook weer medisch, maar nu veel minder hectisch en rustiger voor ons drieën. Toch merkte ik zelf na verloop van tijd na de bevalling dat er ook nu weer beslissingen tijdens deze bevalling werden gemaakt, waar ik eigenlijk meer regie over had willen hebben. Wij hebben altijd de wens gehad voor drie kinderen, dus de hoop was er dat dit met een derde zwangerschap anders zou gaan. Voor mijn derde zwangerschap kwam ik bij het Geboortehuis terecht en vertelden Martijn en ik ons verhaal aan Charlotte. Op onze vraag “moeten we dan nu weer naar het ziekenhuis?” werd ons voor de eerste keer het vertrouwen van een mogelijke thuisbevalling gegeven. Mits het wenselijk zou zijn voor de baby (uiteraard) en er geen complicaties zouden optreden. Wij beiden zijn er nog steeds van onder de indruk hoeveel verschil het kan maken als je zelf de regie in handen mag hebben, over een gebeurtenis die zoveel impact op je leven heeft. Met wat extra controles in het ziekenhuis, gingen Martijn en ik vol vertrouwen door deze zwangerschap en ging ik met 36 weken met verlof. Ondertussen had ik met de verschillende verloskundigen van het Geboortehuis mijn wensen voor een thuisbevalling in bad uitgesproken en gaven zij mij alle vier het vertrouwen dat dit zeker een mogelijkheid zou kunnen zijn. Ole werd op zijn uitgerekende datum, 3 december, thuis in bad geboren. Het was een droom bevalling. Ik mocht het helemaal zelf doen. Het was Charlotte haar dienst en zij was samen met onze fantastische kraamverzorgster Barbara erbij om ons door de bevalling heen te begeleiden. Het bevallen in bad zou ik aan iedereen aanraden, wat is dat heerlijk. Het opvangen van mijn weeën ging heel rustig en toen Ole er eenmaal was, kwam hij in alle rust, in het warme water, op deze wereld. Wat wij zo bijzonder vinden, is het vertrouwen dat wij kregen vanuit het Geboortehuis, dat een thuisbevalling na twee medische bevallingen nog een optie zou zijn. Tijdens mijn derde bevalling heb ik zelf mogen aangeven wat ik wel en niet wilde en waar ik behoefte aan had. Het vertrouwen dat Charlotte mij daarin gaf en de rust die daarbij ontstond, maakten dat zowel Martijn als ik deze bevalling als heel bijzonder hebben ervaren. Wij beiden zijn er nog steeds van onder de indruk hoeveel verschil het kan maken als je zelf de regie in handen mag hebben, over een gebeurtenis die zoveel impact op je leven heeft. En natuurlijk: in het geval van Guus en Jip moesten wij voor hun gezondheid in het ziekenhuis zijn en heeft het ons twee kerngezonde jongens opgeleverd. Maar het vertrouwen, de rust en liefdevolle begeleiding bij de zwangerschap en bevalling voor Ole is iets wat wij nooit zullen vergeten en waar we altijd dankbaar voor zullen zijn.

Centering Pregnancy vanuit het oog van een papa-to-be Centering Pregnancy vanuit het oog van een papa-to-be... Shiva's Story Zwanger zijn is teamwork... A ls man sta je tijdens een zwangerschap vaak in de schaduw van het grote wonder dat zich in de buik van je partner afspeelt. Je bent tijdens deze 9 maanden van alles zoals chauffeur, massagetherapeut en de emotionele klankbordhouder, maar écht begrijpen wat er gebeurt? Dat is een ander verhaal. Gelukkig was daar Centering Pregnancy bij verloskundigenpraktijk Geboortehuis - een ervaring die mij niet alleen inzichten gaf, maar ook een groep lotgenoten en hooplachbuien. De eerste keer: ongemakkelijk of meteen gezellig? De eerste sessie voelde een beetje als een blind date. Een kring van (enigszins gespannen) aanstaande ouders, elk met hun eigen verhalen en vragen. Ik scande de groep: andere vaders-to-be die, net als ik, waarschijnlijk nog nooit hadden nagedacht over dingen als bekkenbodemoefeningen of perstechnieken. We gaven elkaar een knikje dat universeel vertaald kon worden als: We zitten hier samen in, vriend. Af en toe kwam er een ongemakkelijk lachje van ergens uit de groep. Ik was er in ieder geval als de kippen bij als er een kans was voor lol. Echt ongemakkelijk is het nooit geworden want we kwamen als snel in een modus van een veilige omgeving waar we allemaal ons verhaal konden delen en elkaar konden inspireren en informeren. Onze begeleidster in de groep Lubien wist meteen de toon te zetten: laagdrempelig, informatief, maar vooral heel gezellig. Ze heeft een gave om alles – van hormoonschommelingen tot het persen tijdens de bevalling – zo uit te leggen dat zelfs wij, de partners, het snapten. En dat met een flinke dosis humor. Ik had thuis wat boeken liggen waar ik de informatie bij elkaar kon sprokkelen maar zo’n onderonsje maakt de theorie wat levendiger. Ik heb geleerd dat er na de overgangsfase een uitdrijvingsfase bestaat. Mijn enige associatie met het woord ‘uitdrijving’ is een horrorfilm uit de jaren ‘70 van William Friedkin die ik niet kon verenigen met dit mooie gebeuren. Al snel werd duidelijk tijdens een interactief spelletje dat dit de persfase is. Zo leer je wat! Leren van elkaar (en veel lachen) Elke sessie had een thema: voeding, bevallen, de instrumenten van een verloskundige, verdoving, maar ook hoe wij als partners een steentje konden bijdragen. De mooiste momenten? Wanneer we elkaars verhalen hoorden. Sommige vaders waren al ervaren, anderen (zoals ik) liepen nog steeds te stoeien met het idee dat er écht een baby kwam. Het kwam ook steeds dichterbij. Door middel van deze bijeenkomsten had ik het gevoel dat we als groep goed en gezamenlijk elk mijlpaaltje konden delen. We gaven elkaar een knikje dat universeel vertaald kon worden als: We zitten hier samen in, vriend. Er waren hilarische misverstanden zoals toen er een kiwi in mijn handen werd gedrukt en deze moest koppelen aan de zwangerschap. “Heeft dit te maken met babyhaar omdat deze kiwi op een baby met weinig babyhaar lijkt?”. Het bleek te liggen in de sferen van vitamines en tekorten bij de zwangere, sorry mama van Axel. En, ook explorerende vragen zoals “Wat is de visie van de praktijk ten aanzien van het toedienen van lachgas aan de partner?". Maar vooral veel herkenning, goed contact en echt de ervaringen met elkaar delen op een manier hoe een ieder dat zelf wilt. Gelukkig geen ‘hoe-niet-terug-te-knijpen-wanneer-de-zwangere-in-je-hand-knijpt-tijdens-de-bevalling’-avond Eén van de grootste verrassingen van Centering Pregnancy was toch echt de gezellige klik die ontstond onder elkaar. We begonnen met wat onwennige grapjes en uiteindelijk is er een groepsapp waarin bevallingsupdates en slapeloze nachten gedeeld werden. Dit was er vooral van en voor de zwangere maar geheid dat mijn onhandige uitspraken gedeeld werden. Het idee van een zwangerschapscursus met yogamatten, ademhalingstechnieken en ‘hoe-niet-terug-te-knijpen-wanneer-je-partner-in-je hand-knijpt-tijdens-de-bevalling’-avond zijn me bespaard. Ik zou er aan meedoen als dit onderdeel was van het programma maar al snel werd duidelijk dat dit een open, informele en bijzondere optelsom van momenten is geweest. Sommigen van ons dachten vooraf dat deze sessies vooral “voor de moeders” waren, maar we kwamen erachter dat onze rol minstens zo belangrijk was. Lubien wist perfect hoe ze ons erbij moest betrekken. Niet door ons simpelweg taken toe te schuiven, maar door ons echt bewust te maken van hoe wij het verschil kunnen maken – en dat zonder de betweter uit te hangen. Dus aan alle toekomstige vaders: als je ooit twijfelt over Centering Pregnancy – DOEN! Je leert, je lacht, en je ontdekt... Een ervaring om nooit te vergeten Toen de sessies voorbij waren, keken we elkaar aan van, het komt goed jongen. Geniet ervan! Het mooie van deze sessies is ook de bewuste samenstelling van zwangerschappen die dicht bij elkaar liggen. Op die manier zijn de ervaringen meer waardevol. We vertrokken met meer kennis, meer zelfvertrouwen en goede contacten. Oh, en voor mij dat ik mijn liefde voor films moet ontkoppelen en de uitdrijving als persen moest zien. Dus aan alle toekomstige vaders: als je ooit twijfelt over Centering Pregnancy – doen! Je leert, je lacht, en je ontdekt dat je niet alleen staat in deze achtbaan van hormonen, verwachtingen en (ja, ook) liefde. En dan heb ik het niet eens over de zwangere. En als je geluk hebt, krijg je een begeleidster zoals Lubien, die je niet alleen voorbereidt op de bevalling, maar je er ook nog van laat genieten. 2 extra tips voor de papa to be om verder betrokken en geïnformeerd te zijn naast de CP-avonden: Leuke literatuur: 'Túúrlijk schatje ' van Jasper Rombout en 'Babymanagement' voor mannen' van H.J. Hanssen. Apps voor de Paps: Zwangerschap+, ZwangerHap, Oei ik Groei, Túúrlijk schatje, Kinder (mocht je babynamen willen swipen). Shiva - trotse papa van Axel.

De pil of minipil is een betrouwbare vorm van anticonceptie. Pil/minipil terug naar anticonceptie Algemeen Er zijn verschillende soorten en merken van de anticonceptiepil. Hieronder nemen we de combinatiepil en de minipil met je door. Combinatiepil: De pil wordt ook wel de combinatiepil genoemd omdat deze 2 soorten hormoon bevat; oestrogeen en progestageen. De pil zorgt ervoor dat je geen eisprong meer hebt en dat het slijmvlies in de baarmoedermond “taaier” wordt zodat het geen zaadcellen kan doorlaten. Mocht er toch een bevruchting hebben plaatsgevonden dan is het baarmoederslijmvlies niet geschikt om in te nestelen. Het gebruik van de pil kan je heel wat voordelen opleveren: Het is (bij het juiste gebruik) een zeer betrouwbare vorm van anticonceptie. Het is gemakkelijk zelf te nemen en je krijgt er een mooie regelmatige cyclus van. Je kan zelfs je cyclus beïnvloeden door de pil door te slikken of bewust een keer te stoppen voor een menstruatie. Vrouwen met heftige menstruaties ervaren tijdens het pilgebruik meestal dat dit minder is. In principe heb je na het stoppen met de pil snel weer vruchtbaar als je graag zwanger wil worden. Het gebruik van de pil heeft zelfs een beschermende werking tegen het ontwikkelen van verschillende kankersoorten zoals darm en ovariumkanker. Maar het gebruik van de pil heeft ook nadelen: Je kan er verschillende bijwerkingen van krijgen zoals gewichtstoename, somberheid, gespannen borsten, hoofdpijn, misselijkheid, tussentijdse bloedingen en minder zin in seks. De pil beschermt je niet tegen een SOA en de pil kan zijn werking verliezen als je deze niet consequent neemt (bij een onregelmatig leven) of als je ziek bent. Bij koorts en/of overgeven is de pil niet meer betrouwbaar en kan je ongewenst zwanger worden. Ook geeft het gebruik van de pil meer risico op trombose (bloedpropjes in je bloedvaten). Dit is vooral het geval bij vrouwen boven de 35 jaar, vrouwen die roken, bij trombose in de familie, bij vrouwen met een hoge bloeddruk of migraine met aura, bij vrouwen met overgewicht en vrouwen die weinig bewegen. Kosten: Vanaf 21 jaar betaal je zelf voor de pil. Tussen 18 en 21 jaar vergoed de zorgverzekeraar de kosten maar deze gaan eerst van je eigen risico af. Onder de 18 jaar worden de kosten volledig vergoed. De kosten hangen erg af van welk merk je gebruikt. Gemiddeld ligt de prijs voor een doosje voor 3 maanden tussen de €10,00 en €25,00. Minipil: De minipil bevat maar 1 soort hormoon; progestageen. De werking van de minipil is hetzelfde als bij de combinatiepil maar bij de minipil komt het er veel meer op aan dat je deze elke dag trouw neemt rond hetzelfde tijdstip. Het vergeten of slordig nemen van de minipil kan sneller tot een zwangerschap leiden dan bij de combinatiepil. Het voordeel van de minipil ten opzichte van de combinatiepil is dat deze wel tijdens de borstvoeding gebruikt kan worden. Verder zijn de voor en-nadelen van de minipil gelijk aan de combinatiepil. Dat geldt ook voor de kosten. Handige linkjes Anticonceptie Keuzehulp anticonceptie